*به خشنودی اهورا مزدا*

*به امید ماندگاری و سربلندی تاریخ سرزمین کهن*

پس از ١٠ سال پژوهش پی‌در‌پی تیم‌های کار‌آزموده‌ باستان‌شناسی دانشگاه‌های گلاسکو و لیدز،(پژوهشگران باستان‌شناس انگلیسی)، آبراه خشایارشا، سرانجام در هشتم ماه می ٢٠٠١ در یکی از شبه‌جزایر دریای اژه، پيدا شد. .
کار بر روی پروژه‌ کشف کانال خشايارشا از آوریل 1990 آغاز شده بود. يک گروه باستان‌شناسی یونانی نیز باستان‌شناسان انگلیسی را در اين كار ياري مي‌كردند.
 خشایارشا، شاه دودمان هخامنشی در سال 480 پيش از میلاد در جریان تلاش ایرانی‌ها برای چيرگی بر یونان، فرمان كندن این کانال شگفت‌‌انگیز را داده است. اين آبراه يكی از بزرگ‌ترین و شگفت‌انگیزترین كارهای مهندسی زمان بوده است. 
این خبر شگفت‌انگيز در بخش علمی 13 نوامبر 2001 روزنامه‌ نیویورک‌تایمز، به چاپ رسيد. دکتر‌ «ریچارد جونز»، سرپرست تیم پژوهشی پروژه و باستان‌شناس دانشگاه گلاسکو پس از پيدا شدن اين آبراه بنابه گزارش نيويورک‌تايمز، گفت: «این کانال بر روي زمین 100 فوت (30متر) پهنا داشته كه اين پهنا برای حركت دو کشتی بادبانی جنگی بسنده بوده است. آبراه به گونه‌ای كنده شده که از هر دو سو رو به پایین، شیب داشته و پهنای آبراه در ژرفا به 15 متر می‌رسیده است. درازای این آبراه که در ميان شبه‌جزیره‌ای در دریای اژه كنده شده بود نزديک به 4/1 مایل (2253 متر، کمتر از 5/2 کیلومتر) است.
«یوجیت بهاتاچارجی»، گزارشگر بخش علمی روزنامه‌ نیویورک تایمز و تنظیم‌کننده‌ این گزارش نوشته: «‌كندن این کانال برای خشایارشا جنبه‌ حیاتی داشته چرا‌ كه اگر اين آبراه را نمی‌ساختند ایرانیان می‌بایست کیلومتر‌ها در امتداد این شبه‌جزیره به سوی جنوب دریای اژه کشتیرانی کنند و دوباره همان راه را پس از رسیدن به دماغه‌ي جنوبی شبه جزیره به سوی شمال بروند.

اما خشایارشا از این کار خودداری کرد چرا که ژنرال او ماردونیوس، 12 سال پيش در جریان يورش به یونان، ناوگان ایران را به سوی دماغه‌ شبه جزیره هدایت کرد. هنگامی که ناوگان ایرانی در جنوب دماغه در حال دور زدن به سوی شمال بود دچار توفانی سخت شد و بيشتر کشتی‌های ایرانی غرق شدند.
خشایارشا، برای پرهیز از پيش‌آمدن دوباره‌ اين رويداد به مهندسان ارتش ایران فرمان داد آبراهی را از كرانه‌ خاوری(:شرقی) شبه جزیره به كرانه‌ باختری آن حفر کنند. پس از كندن آبراه، ناوگان ایران بر يونانيان چيره شد.»
به گفته‌ «دکتر جونز»، سرپرست پروژه‌ کشف آبراه؛ «ایرانیان گمان نمی‌کردند این آبراه تبدیل به اثری شود که از آن‌ها برجای بماند چراكه خيلی زود پس از بازگشت كشتی‌ها از اين آبراه به كشور، پایان استفاده از کانال فرا رسید. در سده‌های پی‌در‌پی، این رويداد تاریخی كم‌كم به‌گونه‌ یک افسانه در‌آمد و کسی گمان نمی‌کرد که آبراه شگفت‌انگيز مهندسی جهان باستان حقيقت داشته است.»
«هرودوت»، رخداد‌نگار یونانی داستان كندن این آبراه را در کتاب تاریخی خود آورده است اما کسی این داستان شگفت‌انگیز را باور نمی‌کرد چراكه بيشتر به افسانه می‌ماند.
 سرانجام با تلاش دانشمندان انگلیسی و یونانی و با بهره‌گيری از يافته‌ها زمین‌شناسی اين آبراه در سال ٢٠٠١ پيدا شد.
نیویورک تایمز می نويسد؛ ساختار کانال که زیر رسوبات دریایی و لای و لجن 25سده‌ پيش دفن شده است، به استراتژی نظامی درخشان ایرانی‌ها و مدیریت کار انسانی و مهندسی راه‌و‌ساختمان آن‌ها گواهی می‌دهد.
««دكتر جونز»،يادآور شده است كه: تيم او از يك شيوه‌ لرزه‌نگاری برای پيدا كردن آبراه سود جسته‌اند. اين‌چنين كه از يک قطعه فلز د‌ر روی زمين، امواج شوک بسيار قد‌رتمند‌ی را د‌رون زمين می فرستاد‌ند‌ و سپس با تحليل زمان رسيد‌ن امواج، توانستند‌ نقشه‌ آبراه را طراحی كنند.‌
*پاینده و ماندگار باد ایران زمین و مردمان نیک پندار آن*