پيدا شدن آبراه خشايارشا و شگفتي جهانيان از مهندسي ايرانيانباستان
*به امید ماندگاری و سربلندی تاریخ سرزمین کهن*
پس از ١٠ سال پژوهش پیدرپی تیمهای کارآزموده باستانشناسی دانشگاههای گلاسکو و لیدز،(پژوهشگران باستانشناس انگلیسی)، آبراه خشایارشا، سرانجام در هشتم ماه می ٢٠٠١ در یکی از شبهجزایر دریای اژه، پيدا شد. .
کار بر روی پروژه کشف کانال خشايارشا از آوریل 1990 آغاز شده بود. يک گروه باستانشناسی یونانی نیز باستانشناسان انگلیسی را در اين كار ياري ميكردند.
خشایارشا، شاه دودمان هخامنشی در سال 480 پيش از میلاد در جریان تلاش ایرانیها برای چيرگی بر یونان، فرمان كندن این کانال شگفتانگیز را داده است. اين آبراه يكی از بزرگترین و شگفتانگیزترین كارهای مهندسی زمان بوده است.
این خبر شگفتانگيز در بخش علمی 13 نوامبر 2001 روزنامه نیویورکتایمز، به چاپ رسيد. دکتر «ریچارد جونز»، سرپرست تیم پژوهشی پروژه و باستانشناس دانشگاه گلاسکو پس از پيدا شدن اين آبراه بنابه گزارش نيويورکتايمز، گفت: «این کانال بر روي زمین 100 فوت (30متر) پهنا داشته كه اين پهنا برای حركت دو کشتی بادبانی جنگی بسنده بوده است. آبراه به گونهای كنده شده که از هر دو سو رو به پایین، شیب داشته و پهنای آبراه در ژرفا به 15 متر میرسیده است. درازای این آبراه که در ميان شبهجزیرهای در دریای اژه كنده شده بود نزديک به 4/1 مایل (2253 متر، کمتر از 5/2 کیلومتر) است.
«یوجیت بهاتاچارجی»، گزارشگر بخش علمی روزنامه نیویورک تایمز و تنظیمکننده این گزارش نوشته: «كندن این کانال برای خشایارشا جنبه حیاتی داشته چرا كه اگر اين آبراه را نمیساختند ایرانیان میبایست کیلومترها در امتداد این شبهجزیره به سوی جنوب دریای اژه کشتیرانی کنند و دوباره همان راه را پس از رسیدن به دماغهي جنوبی شبه جزیره به سوی شمال بروند.
«هرودوت»، رخدادنگار یونانی داستان كندن این آبراه را در کتاب تاریخی خود آورده است اما کسی این داستان شگفتانگیز را باور نمیکرد چراكه بيشتر به افسانه میماند.
نیویورک تایمز می نويسد؛ ساختار کانال که زیر رسوبات دریایی و لای و لجن 25سده پيش دفن شده است، به استراتژی نظامی درخشان ایرانیها و مدیریت کار انسانی و مهندسی راهوساختمان آنها گواهی میدهد.
««دكتر جونز»،يادآور شده است كه: تيم او از يك شيوه لرزهنگاری برای پيدا كردن آبراه سود جستهاند. اينچنين كه از يک قطعه فلز در روی زمين، امواج شوک بسيار قدرتمندی را درون زمين می فرستادند و سپس با تحليل زمان رسيدن امواج، توانستند نقشه آبراه را طراحی كنند.
رضا مهدیان/ دبیر آموزش و پرورش/کارشناس هنر های تجسمی/شهرستان کمیجان/