منشور كوروش از لحاظ حقوقی متعلق به كدام كشور است؟
دكتر مرادی غیاث آبادی: نگرانی پیرامون آسیبرسیدن به منشور کورش بزرگ تا اندازهای بجا و تأملپذیر است و تا اندازهای بیمورد. با توجه به اینکه گاهی در دستگاه میراث فرهنگی کشور بیتوجهیهایی به آثار باستانی دیده شده و تخریب یا سرقت آنها به فراوانی و به تناوب روی داده است، چنین نگرانیهایی طبیعی هستند و حساسیت و سوءظن علاقهمندان را بر میانگیزد. اما از سوی دیگر، احتمال تخریب یا سرقت منشور کورش بعید به نظر میرسد. چرا که آسیبدیدگی، گمشدن یا دزدیده شدنِ آثار موزهها، معمولاً عامل بیرون از موزه نداشته و عوامل آن در داخل موزهها بودهاند. اما در این مورد خاص- با توجه به شهرت و پشتیبانی خبری گسترده- گمان نمیکنم که خطری «جسمی» منشور کوروش را تهدید بکند.
در باره گمانهای موجود مبنی بر اصیل نبودن این اثر باید گفت که در دادوستدهای میان موزهها چنین متداول است که نمایندگانی از هر دو طرف در نشستی مشترک حاضر میشوند و اصالت و اعتبار اثر را بررسی میکنند. چنانکه در اخبار و گزارشهای سازمان آمده است، چنین نشستی برگزار شده و اشخاصی که نام آنان اعلام شده، اصالت اثر را تأیید کردهاند. در این فهرست، نام آقای علیاکبر سرفراز- باستانشناس پیشکسوت- نیز دیده میشود و حتی نام ایشان در زیر بعضی از عکسهای جلسه اعتبارسنجی و در زیر تصویر اشخاص دیگر به چشم میخورد. اما تا جایی که بنده اطلاع دارم، ایشان در آن جلسه شرکت نداشتهاند.
آقای خسرو معتضد نیز در پاسخ به این سوال که مالکیت مادی منشور کوروش متعلق به چه کشوری است، گفت: این منشور مال کشور انگلستان است. زیرا در زمان كشف منشور کوروش (توسط تیم انگلیسی) ما هیچ قانونی نداشتیم و قانون عتیقات در سال 1306 شمسی گذاشته شد و به همین دلیل از لحاظ حقوقی در این زمینه کاری خاصی نمی توان انجام داد.
خسرو معتضد از پیشنهاد ها در رابطه با پس ندادن این منشور انتقاد کرد و گفت: این کارها زشت است، برای اینکه اگر ما این کارها را انجام دهیم، دیگر کسی به ما اعتماد نمی کند، و این منشور در ایران به دست نیامده و دربابل به دست آمده، این که در پاسارگاد به دست نیامده یا در تخت جمشید به دست نیامده، در یک سرزمینی به نام کشور عراق، که آن زمان مستعمره عثمانی بود، در آنجا بدست آمده، تا آنجایی که من می دانم و مطالعه کردم این منشور در بابل به دست امده، بنابر این دولت عراق هم می تواند ادعا کند و بگوید این در خاک من هست. اگر ما فردا این کارها را انجام دهیم و مثلا بگوییم این منشور را نگه داریم، جز اینکه آبروی خودمان را ببریم کار دیگری انجام ندادیم و این پیشنهاد بسیار بدی است، یعنی برای ما ایجاد اشکال می کند، ما را در دنیا سر افکنده می کند، این آدمهایی که این ها را می گویند و می نویسند اصلا از سیاست جهانی خبر ندارند، آنها نمی دانند که ایران از زمان قاجاریه جز 100 تا 150 پرتکل جهانی هست، پرتکل یعنی توافق نامه جهانی، یعنی عضو سازمان جهانی ملل متحد هست، و این کارهایی که ما انجام می دهیم جز اینکه ما را سر افکنده کند، چیز دیگری نیست، لوح کوروش حتی در آن موزه بریتانیا هم که هست به نظر من باعث سربلندی ملت ایران هست. موزه بریتانیا که من خودم دیدم در جایی هست که تمام دنیا می روند آنجا و آن را می بینند و این خودش تبلیغی برای ایران هست. بزرگترین اشتباه این است که به دست خودمان، خودمان را خراب کنبم، حتما شما بنویسید که معتضد می گوید که به هیچ عنوان پس ندادن و نگه داشتن این لوح در شان ملت ایران نیست.
رضا مهدیان/ دبیر آموزش و پرورش/کارشناس هنر های تجسمی/شهرستان کمیجان/